काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को कार्तिक मसान्तसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट प्रवाह भएको सेयर धितो कर्जा १ खर्ब ४६ अर्ब २२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार अघिल्ला केही महिनामा घट्दो क्रममा रहेको सेयर धितो कर्जा पछिल्लो समय पुनः बढ्न थालेको हो।
सेयर बजारमा देखिएको सुधार, कर्जाको सीमा खुकुलो पारिएको नीतिगत व्यवस्था तथा लगानीकर्ताको मनोबलमा आएको वृद्धिका कारण सेयर धितो कर्जा विस्तार भएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ। विशेष गरी राष्ट्र बैंकले सेयर धितो कर्जासम्बन्धी कडाइ क्रमशः हटाउँदै लगेपछि बजारमा नयाँ लगानी थपिन थालेको देखिएको छ।
अघिल्लो आर्थिक वर्षको उत्तरार्धमा सेयर बजारमा तीव्र गिरावट आएपछि सेयर धितो कर्जा पनि घटेको थियो। कर्जा सीमाका कारण धेरै लगानीकर्ता बजारबाट बाहिरिन बाध्य भएका थिए भने बैंक तथा वित्तीय संस्थाले समेत जोखिम न्यूनीकरणका नाममा सेयर धितो कर्जा प्रवाहमा सतर्कता अपनाएका थिए। तर चालु आर्थिक वर्षको सुरुआतसँगै नीतिगत सहजता बढेपछि कर्जा प्रवाहमा क्रमिक सुधार देखिएको हो।
नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार पछिल्ला चार महिनाको अवधिमा सेयर बजारमा कारोबारको मात्रा उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। नेप्से सूचकमा समेत उतार–चढावबीच समग्र रूपमा सुधारको संकेत देखिएको छ। यसले बजारप्रति लगानीकर्ताको विश्वास विस्तारै फर्किँदै गएको संकेत गरेको छ।
यद्यपि, सेयर धितो कर्जाको तीव्र वृद्धिले जोखिम पनि बढ्न सक्ने भन्दै विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन्। बजार अस्थिर बनेको अवस्थामा कर्जामा आधारित लगानीले बैंकिङ प्रणालीमा दबाब पर्न सक्ने उनीहरूको भनाइ छ। त्यसैले बैंक तथा वित्तीय संस्थाले कर्जा प्रवाह गर्दा जोखिम मूल्यांकनलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा उनीहरूले जोड दिएका छन्।
अर्थविद्हरूका अनुसार सेयर बजारको दिगो विकासका लागि केवल कर्जा विस्तार मात्र पर्याप्त हुँदैन। स्थिर नीतिगत वातावरण, पारदर्शी बजार संरचना र लगानीकर्ताको विश्वास कायम राख्ने व्यवस्था आवश्यक छ। यस्ता आधारहरू मजबुत बने मात्र सेयर बजार र बैंकिङ प्रणाली दुवै सन्तुलित रूपमा अघि बढ्न सक्ने उनीहरूको निष्कर्ष छ।