काठमाडौं — आधुनिक विकासको तीव्र गतिसँगै प्रकृति र मानव जीवनबीचको सन्तुलन खस्किँदै गएको विषय अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा गम्भीर छलफलको केन्द्र बन्दै गएको छ। विभिन्न देशमा एकै समयमा देखा परेका अस्वाभाविक मौसमी घटनाले वातावरणीय अवस्थाप्रति विश्व समुदायलाई पुनः सोच्न बाध्य पारेको छ।
विशेषज्ञहरूको विश्लेषण अनुसार उद्योग, यातायात र शहरी विस्तारले वातावरणमा दीर्घकालीन दबाब सिर्जना गरेको छ। जंगल क्षेत्र घट्दै जानु, नदी प्रणालीमा परिवर्तन आउनु र हावाको गुणस्तर कमजोर हुनुजस्ता समस्याले मानव स्वास्थ्य र प्राकृतिक चक्र दुवै प्रभावित भएको देखिन्छ।
यस पृष्ठभूमिमा केही राष्ट्रहरूले आफ्नो विकास मोडेल परिमार्जन गर्दै वातावरणमैत्री अभ्यास अपनाउन थालेका छन्। ऊर्जा प्रयोगमा विविधता ल्याउने, स्रोतको पुनः उपयोगलाई प्रोत्साहन गर्ने र प्राकृतिक क्षेत्र संरक्षणमा लगानी बढाउने प्रयासहरू अघि सारिएका छन्।
तर यस्ता कदम सबै देशका लागि समान रूपमा लागू गर्न सजिलो छैन। सीमित स्रोत भएका मुलुकहरूले प्राविधिक ज्ञान र आर्थिक सहयोगको अभाव औंल्याउँदै अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य अपरिहार्य रहेको बताएका छन्।
पर्यावरण अध्ययनकर्ताहरूका अनुसार प्रकृतिसँगको सम्बन्ध सुधार गर्न समयमै नीति र व्यवहार परिवर्तन नगरे भविष्यमा वातावरणीय जोखिम सामाजिक र आर्थिक संकटका रूपमा देखा पर्न सक्छ। उनीहरू दिगो सोच र साझा जिम्मेवारीलाई अबको प्रमुख आवश्यकता मान्छन्।